خبرنگار خبرگزاری اونیان( به عنوان بزرگترین خبرگزاری خصوصی اوکراین) برداشتهای خود از سفر به ایران تحت عنوان « در آنجایی که خبر واقعا خبر است» از واقعیت های ایران در زمینه های رخدادهای جاری، نحوه تعامل مردم، وضعیت آزادی بیان، زنان ، تامین اجتماعی، نوع نگرش واقعی دشمنان ایران ، حقایق برنامه های هسته ای ایران، چگونگی رشد رسانه های گروهی و آزادی آنها تبیین نموده است.
ذیلا عین متن ترجمه شده مقاله از زبان اوکراینی به فارسی منعکس می گردد.
در آنجایی که "خبر" واقعا خبر است
در جمهوری اسلامی ایران هیچ مراسمی بدون ذکر "بسم الله الرحمن الرحیم" آغاز نمی گردد. ملاقات های رسمی هیات سردبیران اوکراینی با مقامات رسمی این کشور شرقی طی یک هفته حضور در ایران نیز از این قاعده مستثنی نبود.
قبل از هر چیز یادآوری این نکته که انجام چنین سفری به دنبال توافقات و امضای یادداشت تفاهم همکاری بین سفارت جمهوری اسلامی ایران در کی یف و اتحادیه ملی روزنامه نگاران اوکراین امکان پذیر شد، خالی از لطف نمی باشد.
سردبیران سه روزنامه ملی، دو روزنامه منطقه ای اوکراین، رئیس هولدینگ رسانه ای و همچنین نمایندگان خبرگزاری و رادیو از جمله اعضای هیات اعزامی به ایران بودند.
آشنایی ما با یکی از مرموزترین کشورهای دنیا از همان فرودگاه آغاز شد. به محض ورود به فرودگاه بین المللی امام خمینی(ره) بر ما معلوم گردید که جمهوری اسلامی ایران اگر تمایلی به همسان سازی خود با اروپا ندارد لیکن در مقایسه با اوکراین در بسیاری از زمینه ها دارای سطح و استانداردهای اروپایی است.
در واقع تصورات اولیه من در باره "اروپایی بودن" ایران بعد از ورود هیات ما به هتل تشدید شد. آنگونه که بعدا متوجه شدم هتلمحل استقرار هیات ما که در حال حاضر اسم ایرانی دارد، در ایام گذشته و قبل از انقلاب به شبکه هتلداری مشهور جهان یعنی هتل هیلتون متعلق بود و در سال 1961 در شهر تهران تاسیس شده است. در اینجا اگر حافظه یاری کند می توانم یادآوری نمایم که طبق خوش بینانه ترین پیشبینی ها، هتل هیلتون تنها در سال 2011 در کی یف ساخته خواهد شد.
جمهوری اسلامی ایران به یک کشور اروپایی شبیه است، اما برخی ویژگیهای شرقی بودن را نیز داراست. صبح روز بعد از ورود، اولین چیزی که به چشم می خورد طرز رانندگی ایرانیان بود. قوانین رانندگی در ایران وجود دارند اما در عین حال هیچ کس به آنان توجهی ندارد. علی رغم آنکه مامورین پلیس راهنمایی و رانندگی سر خیابان ها می ایستند و سعی می کنند بر حرکت خودرو ها نظارت داشته باشند، اما باز هم رانندگان ایرانی کار خود را می کنند. در خیابانهایی که ظرفیت حداکثری عبور همزمان چهار خودرو پیش بینی شده است، رانندگان تهرانی به طرز عجیب، با خلاقیت و مهارت، ظرفیت عبور همزمان را تا شش خودرو گسترش می دهند. همچنین گفتنی است که برای رانندگان ماهر ایرانی چراغ های راهنمایی(فلاش گردش به چپ و راست) چیزی بیش از دکوراسیون خودرو نیست و استفاده از آن را رانندگان ایرانی لازم نمی دانند.
اما با این حال و در شرایط بی نظمی در خیابان ها باز هم تعداد عظیم خودروهای چنین کلان شهری مثل تهران، همواره با موفقیت انجام می شود و ترافیک در حرکت است. رانندگان ایرانی در واقع در تمام وضعیت هایی که در جاده ها رخ دهد، آرامش و خونسردی خود را حفظ نموده و حتی با وجود فاصله 10 سانتیمتری ببن خودروها ، پیچیدن سریع ماشین بدون هیچ هشدار قبلی امر عادی تلقی می شود و به نظر رانندگان ایرانی حتی ارزش عصبانی شدن و داد زدن هم ندارد.
کسانی که به معنی حقیقی زندگی پی برده اند هیچ وقت عجله نمی کنند. در واقع طرز فکر و روحیه تمام ایرانیان در برخورد خونسرد و بدون هیچ عجله آنها با وضعیت های پیشبینی نشده نمایان می شود.
قابل ذکر است که منطقه ایران زادگاه اولین تمدن هاست و اقوام ایرانی از جمله آذری، کرد، تالش، گیلانی، مازندرانی، بلوچی، عرب، ترکمن، ارمنی و همچنین فارس هایی که در میان تمام این ملیت ها در اکثریت (50 درصد) می باشند، زندگی مشترکی دارند. بنابراین ایرانیان با درک اینکه دارای ملتی بسیار قدیمی و دارای تجربه تاریخی فراوان می باشند، در حال حاضر از زندگی خود لذت می برند و باید گفت که این نگرش ایرانیان در بسیاری از ابعاد زندگی ایشان قابل مشاهده است. به عنوان نمونه طی هر ملاقات اعم از سطح آن، میوه جات، انواع مختلف شیرینی و آجیل همیشه روی میز مذاکره دیده می شود و ناهار هم معمولا در محل برگزاری مذاکرات صرف می شود زیرا ترک محل راحت مذاکرات تنها به خاطر صرف ناهار امر بیهوده ای می باشد. در واقع اگر روی چنین فلسفه ای در زندگی بیشتر تامل کنیم، می شود با آن موافقت کرد.
اما آن چیزی که واقعا درکش دشوار بود عدم زمان بندی مطلق در زمان بندی برنامه های سفر بود. در ایران هیچ وقت، هیچ کس، هیچ چیزی را از قبل نمی داند و حتی برنامه دیدار رسمی ما تا آخر تدوین نشده بود و جزئیات برنامه فقط در حین اجرای آن مشخص می گردید. در واقع آن چیزی را که ما به عنوان "مدیریت زمان" یا "تنظیم وقت" می دانیم برای ایرانیان فاقد معنی می باشد.
همچنین ناگفته نماند که ایرانیان برای صرف ناهار اهمیت ویژه ای قایل هستند و هیچ وقت در اختصاص دادن وقت و پول لازم برای این امر کوتاهی نمی کنند و طی دیدار از این کشور هیات ما به دلیل کمبود وقت می توانست از بازدید یک جای دیدنی صرف نظر کند اما برای خوردن چای خوش طعم ایرانی وقت همیشه پیدا می شد.
در ضمن ایران برای کسانی که علاقه خاصی به قهوه دارند بر خلاف علاقمندان به یک چای خوب و با کیفیت کشور مناسبی نیست. غذاهای ایرانی در واقع مجموعی از انواع مختلف کباب ها و برنج منحصر به فرد می باشد و در اینجا باید گفت که ته دیگ برنج در میان ایرانیان محبوبیت خاصی دارد و مردم این کشور آن را با دست و لذت فراوان می خورند.
دیدار های رسمی
مطالبی که تشریح شد در واقع مقدمه ای است که خوانندگان را در درک بهتر مطالب بعدی در خصوص ویژگی های ایران و جو حاکم بر آن یاری می رساند. درباره پذیرایی رسمی در جمهوری اسلامی ایران باید گفت که ایرانیان در این زمینه زحمات فراوانی کشیدند و ابعاد توانایی های خود را به بهترین شکل نشان دادند. علی رغم ویژگی مدیریت زمان ایرانیان که قبلا به آنان اشاره کردیم، هیات ما موفق شد تمامی برنامه هایی که در کی یف تدوین، پیش بینی و هماهنگ شده بود را اجرا کند و تقریبا از تمام جاهایی که طبق این برنامه پیش بینی شده بود بازدید نماید. میزبان هیات اوکراینی، پرتیراژترین روزنامه جمهوری اسلامی ایران یعنی روزنامه " ایران" بود و در اینجا یادآوری این نکته لازم می باشد که برای روزنامه نگاران اوکراینی بهترین شرایط و امکانات جهت آشنایی هر چه عمیق تر با مواضع رسمی ایران در زمینه های مختلف فراهم گردید.
در طول این دیدار روزنامه نگاران اوکراینی موفق شدند با مقامات دولتی ایران همچون خانم نسرین سلطان خواه معاون رئیس جمهور، آقای علی اکبر صالحی وزیر امور خارجه ایران، آقای علی باقری معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و مقامات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و غیره ملاقات کنند. روزنامه نگاران اوکراینی همچنین از مهم ترین کارخانه ها و مراکز تحقیقاتی کشور بازدید کردند و علاوه بر این هیات روزنامه نگاران اوکراینی از جمله اولین هیات های رسانه ای خارجی بودند که اجازه بازدید از مرکز هسته ای ایران در تهران را به دست آوردند. همچنین اعضای هیات اوکراینی با نمایندگان بزرگ ترین رسانه های گروهی ایران از جمله خبرگزاری "ایرنا"، "پرس تی وی"، روزنامه "ایران" و بخش رادیو روسی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران دیدار و گفتگو کردند.
آزادی بیان
در حقیقت آن چیزی که در فضای روزنامه نگاری و رسانه ای جمهوری اسلامی ایران مورد تحسین می باشد هم دلی و اتفاق نظر در میان نمایندگان این صنف است. تمام نمایندگان رسانه های ایران که هیات ما با آنها دیدار کرد در واقع اطمینان می دادند که در زمینه آزادی بیان در جمهوری اسلامی ایران همه چیز عالی است و روزنامه نگاران ایرانی می توانند بدون هیچ مانعی در مورد هر مسئله ای مقالات خود را تهیه نمایند.
روزنامه "ایران" به قول سردبیر آن خصوصی است لیکن پوشش خبری عملکرد دولت از جمله وظایف روزنامه نگاران ایران می باشد و تمامی مصوبات مجلس و دولت را چاپ می نماید. البته من قصد قضاوت ندارم زیرا شاید وضعیت از همین قراری است که سردبیر روزنامه "ایران" توضیح داد باشد اما از نظر دموکراسی چنین استدلالی عجیب به نظر می رسد. همان طوری که به ما گفته شد دولت در سیاست های رسانه های دخالت نمی کند اما خبرنگاران تعریف می کردند که با وجود اینکه عکسبرداری از تظاهرات قانونی کاملا مجاز است، اما خود عکاس ها از انعکاس تظاهرات غیرقانونی خودداری می کنند.
به نظر من همدلی و متحد بودن ایرانیان یکی از ویژگی های اصلی این ملت می باشد و در طول سفر ایرانیان تلاش می کردند این اتحاد را نشان دهند. البته هیچ کس سعی نمی کرد پنهان کند که در جمهوری اسلامی ایران، اپوزیسیون (گر چه ضعیف و آرام) هم وجود دارد اما این اپوزیسیون نقش محسوسی در زندگی کشور ایفا نمی کند و اگر همان تظاهرات مردمی که یک هفته قبل از سفر ما به این کشور به وقوع پیوست را بررسی کنیم معلوم می شود که در ابتدا نمایندگان اپوزیسیون جهت پشتیبانی از انقلاب در مصر دست به تظاهرات عمومی زدند و در روز بعدی تظاهراتی بر علیه پشتیبانی از انقلاب در مصر برگزار شد.
طی دیدار ما در ایران مقامات رسمی دولت این کشور به طور مکرر تاکید می کردند که تظاهرات مذکور بر علیه دولت جمهوری اسلامی ایران نبوده است. در واقع جمهوری اسلامی ایران تلاش دارد که کشوری دارای ثبات حتی بیشتر از زمان اتحاد جماهیر شوروی در زمان حکومت لئونید برژنف را نشان دهد. یک هفته اقامت ما در ایران بر ما معلوم ساخت که دولت جمهوری اسلامی ایران در این زمینه یعنی استقرار ثبات موفقیت داشته و در کشور خود ثبات محکمی را بر قرار نموده است.
صنایع
گفتنی است که در اواخر دهه 60 قرن گذشته و با کمک متخصصینی از اتحاد شوروی، کارخانه ذوب آهن در اصفهان تاسیس گردید. این کارخانه در حال حاضر بزرگترین تولیدکننده فولاد در ایران و یکی از پرظرفیت ترین کارخانه های ذوب آهن در منطقه محسوب می شود. علاوه بر شرکت "اصفهان استیل کمپانی" ، هیات رسانه ای اوکراین همچنین از ظرفیت های بزرگترین کارخانه خودروسازی - نه تنها در ایران بلکه در تمام خاور نزدیک و خاور میانه – یعنی شرکت "ایران خودرو" بازدید نمود. در سال 2010 شرکت "ایران خودرو" در حدود 600 هزار دستگاه اتوموبیل سواری تولید کرد و با این شاخص رتبه 19 در میان تمام تولیدکنندگان خودرو در دنیا را به خود اختصاص داد. شایان ذکر است که حدود 1 میلیون و سیصد هزار نفر در صنعت خودرو سازی ایران اشتغال دارند.
در ضمن، خودروهای ساخت "ایران خودرو" را می توان در اوکراین مشاهده کرد در طی سنوات گذشته، تعداد خودروهای ایرانی در اوکراین بالغ بر 7 هزار دستگاه می باشد. بنا بر این هر وقت شما در خیابان ماشینی با علامت اسب را مشاهده کردید فقط به فکر "فراری" نباشید چون ماشین ایرانی ساخت "ایران خودرو" هم می تواند باشد.
شرکت هواپیماسازی ایرانی "هسا" مقصد بعدی سفر ما بود و باید گفت هیات ما به بازدید از این واحد صنعتی علاقه ویژه ای داشت، زیرا در این شرکت، هواپیمای مشترک ایران و اوکراین یعنی آن 140 تولید می شود. با صراحت بگویم که تصورات عمیق ما درباره فعالیت موفقیت آمیز شرکت مشترک اوکراین و ایران با اولین حرف های مسئول کارگاه شرکت "هسا" از بین رفت. او گفت که هواپیمای مشترک ایران و اوکراین به دلیل بالا بودن هزینه تولید در بازارهای خارجی با تقاضا و استقبال مواجه نشده است و استفاده از این هواپیما برای نیازهای داخلی نیز به دلیل متناسب نبودن موتورهای آن با شرایط آب و هوایی این منطقه، همچنان غیر ممکن می باشد. به گفته این مسئول شرکت "هسا" ، اگر اوکراین و روسیه (کشورهای تامین کننده قطعات این هواپیما) در مورد قیمت کالاهای خود تجدید نظر می کردند و تخفیف قائل می شدند. هزینه های تولید هواپیما آی آر. آن 140 خود به خود کاهش می یافت و در واقع می توانست به نفع هر دو طرف باشد. اما طرف اوکراینی در خصوص این مسئله زیر بار نمی رود و همچنین از مدرنیزه کردن موتور هواپیما و تطبیق دادن آن با شرایط آب و هوایی خاور میانه خودداری می نماید. طبق برآوردهای طرف اوکراینی، مدرنیزه کردن موتور هواپیمای آی آر. آن 140 و تطبیق دادن آن با شرایط آب و هوایی منطقه امر مقرون به صرفه ای نخواهد بود. بنا بر این ظرف 15 سال همکاری شرکت هواپیما سازی "هسا" با اوکراین تنها 6 فروند هواپیمای آی آر. آن 140 تولید شده و به بهره برداری رسیدند که چهار فروند آن توسط شرکت های هواپیمایی داخلی و الباقی توسط نیروهای انتظامی ایران استفاده می شوند. باغ دوستی ایران و اوکراین که در سال 2002 در شهر اصفهان به یاد حادثه هوایی که بر اثر آن تعدادی از کارشناسان اوکراینی جان خود را از دست دادند، در محوطه هسا تاسیس شده و گواه بر روابط بین دو تا کشور می باشد.
در کل تاکید اصلی مسئولین ایرانی در بازدیدهای صنعتی آن بود که اعضای هیات اوکراینی را با قدرت اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و مستقل بودن آن از بازارهای خارجی آشنا نمایند و با صراحت باید گفت که در رابطه با من آنها به موفقیت کامل رسیدند، زیرا تقریبا به عینه شاهد بودم که تمام محصولات خانگی و غذایی ایران در داخل کشور تولید می شود. به برکت همان تحریم های اقتصادی که علیه ایران وضع شده است و همچنین به برکت سیاست دولت این کشور، اقتصاد ایران بسته عمل کرد و علیرغم کندی رشد اقتصادی، اقتصاد ایران با افت شدید ناشی از بروز بحران های جهانی اقتصادی مواجه نگردیده و نجات یافت و این امر باعث توسعه بازار داخلی ایران شد.
دشمنان
به نظر من نیازی به تشریح سیاست های ایران در قبال اسرائیل نمی باشد و در این مورد تنها ذکر این نکته کافی است که سیاست رسمی جمهوری اسلامی ایران سرنگونی رژیم صهیونیستی است. اما برخورد ایران با ایالات متحده آمریکا قابلیت بحث جداگانه ای دارد.
در تمام ملاقات هایی که هیات روزنامه نگاران اوکراینی داشتند، اشاره و ذکری از سه اصل مهم برای ایرانیان یعنی "عشق به خدا، احترام به آیت الله خمینی(ره) و نفرت از آمریکا" به میان می آمد. همچنین در تمام ملاقات ها – بدون توجه به سطح و موضوع جلسه- به دشمنی های آمریکا و کشورهای غربی علیه ایران اشاره می شد و آن را محکوم می کردند.
باید اذعان داشت که دستگاه تبلیغاتی دولت ایران بسیار قدرتمند می باشد و تمام جزئیات سفر ما با سرعت عجیب در پرتیراژترین روزنامه ها، تلویزیون و رادیو منعکس می گردید. با توجه به حضور چنین دستگاه تبلیغاتی در ایران می توان تنها تصور کرد که چه حجم بزرگی از تبلیغات منفی علیه آمریکا از طریق رسانه های گروهی جمهوری اسلامی ایران هدایت می شود.
البته از طرف دیگر و برای برقراری عدالت باید گفت که در واقع تمام اطلاعات و اخباری که اوکراینی ها از طریق رسانه های غربی در باره جمهوری اسلامی ایران دریافت می کنند در اکثر موارد با واقعیت های ایران مغایرت آشکاری دارد و به همین دلیل وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران طی ملاقات با هیات روزنامه نگاران اوکراینی خواستار منعکس کردن وضعیت واقعی ایران بدون هیچ اغراق و کاستی ها شد.
به عنوان نمونه و در راستای رفع اتهامات غرب در خصوص دیکتاتوری دینی در ایران باید گفت که اسلام در ایران رنگ افراط به خود نگرفته است. زن های ایرانی می توانند آزادانه در خیابان های شهر رفت و آمد می کنند و تعداد زنان راننده در ایران در مقایسه با تعداد آنان در اوکراین کمتر نمی باشد.
البته در زمینه لباس پوشیدن قوانین خاص خود وجود دارد. به عنوان نمونه در جمهوری اسلامی ایران پوشیدن روسری و رعایت کردن حجاب اسلامی برای زنان اجباری می باشد اما در عین حال باید گفت که ایران واقعی از آن ایرانی که مطبوعات غربی گاهی اوقات سعی می کنند جلوه دهند (از جمله زن های تحت ظلم در نقاب) دور می باشد. در ایران تعدد زوجات البته امر غیر قانونی نیست اما به گفته خود ایرانیان بسیار نادر و مورد سرزنش و انتقاد از سوی مردم و جامعه می باشد. در جمهوری اسلامی ایران در وسایل نقلیه شهری برای زنان البته جای جداگانه ای در قسمت عقب ماشین پیش بینی شده است. در این کشور تولید، فروش و مصرف مشروبات الکلی اکیدا ممنوع می باشد و در ایران مشروبات الکلی را حتی نمی شود در فروشگاه "دیوتی فری فرودگاه" خریداری کرد اما در عین حال عدم مصرف مشروبات الکلی منجر به سلامتی ملت ایران شده و تنها تاثیر مثبت داشته است.
در ضمن، بر خلاف تصورات رایج ، در ایران کالاهای ساخت آمریکا دیده می شود و بر اساس مشاهدات خود می گویم که هم "اسپرایت" هم "کوکا کولا" و هم "فانتا" (که البته در خود ایران تولید می شوند) همیشه روی میز ناهار ایرانیان مشاهده می شود. البته آن چیزی که من در طول یک هفته در ایران ندیدم، ماشین های ساخت کارخانه "جنرال موتورز" آمریکا است.
برنامه هسته ای
دلیل ابهامات برنامه هسته ای ایران که به نوبه خود هسته اصلی اختلافات بین تهران و کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی است برای ما روشن نیست. من چون متخصص در زمینه انرژی اتمی نیستم، نمی توانم از نظر حرفه ای راکتور تحقیقاتی در تهران که هیات اوکراینی از جمله اولین نمایندگان رسانه های گروهی خارجی هستند که به آن دسترسی پیدا کردند، را توصیف کنم. اما لباس های مخصوص، ممنوع بودن هرگونه عکس و تصویر برداری، نگهبانان مسلح و درهای دوگانه سربی دارای ضخامت نیم متری من را واقعا تحت الشعاع قرار دادند. در هنگام بازدید ما از راکتور هسته ای تهران اقدامات ایمنی انجام شد و بدین خاطر هیات ما می توانست داخل راکتور شده و با چشم های خود شاهد نور رادیو اکتیو آبی (که متخصصین هسته ای آن را اثر واویلوف چرنکوف می نامند ) درعمق 10 متری باشد.
در ضمن راهنمای ما در راکتور که از مسئولین بوده و معلومات خود در زمینه هسته ای را در روسیه کسب نموده بود به زبان روسی تسلط داشت و تنها بعضی از اصطلاحات تخصصی را به زبان انگلیسی می گفت. او تعریف می کرد که تا سال 1992 در این راکتور اورانیوم را تا 93 درصد غنی سازی می کردند اما امروز تنها تا 20 درصد انجام می شود. راهنمای ما همچنین می گفت که سازمان بین المللی انرژی اتمی تا به حال چهار بار راکتور هسته ای تهران را مورد بازرسی قرار داده و هر چهار بار بر اهداف صلح آمیز برنامه هسته ای ایران تاکید کرده است. علاوه بر این، به گفته کارکنان این مرکز تحقیقاتی، حتی انرژی هسته ای تولیدی در این مرکز از خود مرکز تحقیقاتی خارج نشده و صرفا در راستای اهداف پزشکی استفاده می شود.
بدون تردید می شود گفت که آزمایشگاه های این مرکز تحقیقاتی که مخصوص تولید مواد لازم برای دستگاه های رادیوسکوپی، رادیوگرافی صنعتی، رادیوتوپ و همچنین برای ساخت داروهای ویژه درمان بیماری هایی همچون سرطان است هیات ما را تحت تاثیر شدید قرار داد. در حین بازدید از آزمایشگاه های هسته ای تهران می شود به اهمیت واقعی برنامه هسته ای صلح آمیز و همچنین خدمات برنامه های صلح آمیز اتمی که در اختیار بشریت قرار می گیرد، پی برد . اما با این حال و حتی بعد از بازدید از راکتور تحقیقاتی در تهران (که در واقع در سال 1967 با کمک ایالات متحده تاسیس شد) و ملاقات با مسئول برنامه هسته ای جمهوری اسلامی ایران، جواب یکی از اصلی ترین سوالات خود در مورد اینکه چگونه جمهوری اسلامی ایران می تواند از خود دفاع کند حال آنکه دو دشمن بزرگ آن دارای سلاح هسته ای هستند را نیافتم.
رسانه های گروهی
به گفته سردبیر بزرگترین روزنامه جمهوری اسلامی ایران یعنی "ایران" تیراژ این روزنامه در مقایسه با روزنامه های اوکراینی نظیر روزنامه ما بیشتر می باشد اما روند نهادینه سازی اینترنت همچنان کند صورت می گیرد. اما با این حال، خدمات رسانه ای اینترنتی روزنامه ایران که در خارج از کشور ارایه می گردد از تجهیزات فنی بسیار پیشرفته و به روزی برخوردار می باشند.
همچنین به عنوان نمونه کانال شبانه روزی انگلیسی زبان "پرس تی وی" (که به گفته مسئولین آنان خصوصی می باشد) از سیزده ماهواره پخش می شود و برای کسی پنهان نیست که تامین چنین پوشش گسترده ای و با قدرت مستلزم سرمایه گذاری ها و منابع کلان می باشد.
قابل ذکر است که در ایران چند روزنامه انگلیسی زبان چاپ می شود و همچنین چندین شبکه رادیویی به زبان اقلیت های قومی در ایران فعال می باشند. طبق دستور وزارت کار و امور اجتماعی جمهوری اسلامی ایران حداقل حقوق خبرنگاران در ایران 303 هزار تومان (300 دلار ) می باشد و میزان حداکثری آن بستگی به سابقه کار، اضافه کاری و دست آوردهای شخصی دارد. اما به طور کلی می شود گفت که میزان متوسط حقوق روزنامه نگاران در ایران 400 – 500 هزار تومان (معادل 400 – 500 دلار) می باشد.
تمام نشریات در جمهوری اسلامی ایران اعم از گرایشات آنان ( طرفدار یا مخالف دولت) هر سه ماه از سوی دولت ایران یارانه دریافت می نمایند و میزان چنین تسهیلاتی در وهله اول به میزان مخارج و تیراژ نشریه بستگی دارد. به عنوان مثال در سال جاری دولت جمهوری اسلامی ایران جهت ارائه تسهیلات برای رسانه های گروهی کشور بودجه 100 میلیون دلاری را پیش بینی کرد. به گفته مدیر عامل روزنامه "ایران" کاوه اشتهاردی این روزنامه 15 درصد مخارج خود را با کمک دولت تامین می کند. همچنین گفتنی است که دولت علاوه بر کمک های مالی برای رسانه های گروهی انواع دیگر تسهیلات از جمله معافیت از پرداخت مالیات برای آنها را هم در نظر گرفته است.
نکته حائز اهمیت آن است که طی سال های اخیر و علیرغم بحران اقتصادی جهانی، میزان تبلیغات در رسانه های گروهی ایران به مراتب افزایش یافته است. علت امر آن است که تولید کنندگان داخلی برای تبلیغ کالاهای خود در رسانه های گروهی هزینه می کنند که به نوبه خود بر وضعیت اقتصادی رسانه های گروهی تاثیر مثبتی گذاشته است.
در جمهوری اسلامی ایران هم همانند سایر کشورهای دنیا، امکان متوقف نمودن نشریات به دلیل نقض قوانین وجود دارد. به گفته معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در امور مطبوعاتی، تفرقه اندازی بین اقوام بزرگترین خطا برای یک نشریه محسوب می شود و آن نشریاتی که مرتکب چنین خطایی شوند بعد از تصمیم گیری توسط دادگاه یا شورای ویژه نظارت بر فعالیت رسانه های گروهی در کشور برای 6 ماه توقیف می شوند. گفتنی است که نمایندگان مطبوعات، وزارت اطلاعات، وزارت علوم، وزارت آموزش و پرورش، مجلس، دادگاه و شورای عالی انقلاب فرهنگی اعضای شورای 7 نفره نظارت می باشند. اما در عین حال قابل ذکر است که بعد از انقلاب تعداد کلی نشریات توقیف شده در ایران بسیار کم می باشد.
نکته دیگری که باعث تعجب ما شد تعداد زنان فعال در زمینه رسانه های گروهی در ایران بود. به گفته نماینده روزنامه "ایران" تعداد کارمندان زن حدود 60 درصد از تعداد کل کارمندان این نشریه را تشکیل می دهد. می توان گفت که در ایران حرفه روزنامه نگاری، حرفه معتبری می باشد و تعداد علاقمندان برای تحصیل در موسسات ذیربط بسیار زیاد است. همچنین ناگفته نماند که در جمهوری اسلامی ایران، موسسات رسانه ای می توانند دانشکده های آموزش خبرنگاری داشته باشند.
در ضمن، معاون رئیس جمهوری اسلامی ایران یعنی خانم نسرین سلطان خواه اعلام داشت که از تعداد کل دانشجویان کشور، 60 درصد را دختران تشکیل می دهند و این امر به نوبه خود تایید می کند که زنان ایرانی از حقوق شهروندی گسترده ای برخوردار می باشند. این امر بر خلاف تصوراتی است که در خارج از ایران نسبت به زنان ایرانی وجود دارد. به گفته این مسئول دولتی در حال حاضر هدف غالب جوانان ایرانی تحصیل در دانشگاه ها و در مقاطع بالاست و سیستم آموزشی ایران با سیستم اوکراینی شباهت زیادی دارد. شایان ذکر است که تحصیلات متوسط در جمهوری اسلامی ایران اجباری و رایگان می باشد اما علاوه بر موسسات آموزشی رایگان، در ایران موسسات آموزشی آزاد نیز فعال می باشند.
تامین اجتماعی
دولت مداری در ایران دارای بیشترین قدمت در تمام جهان می باشد. این کشور در طول قرن ها از نقش کلیدی در تمام شرق برخوردار بوده است . مرزهای امپراطوری فارس در زمان حکومت داریوش اول تا یونان و لیبی در غرب و تا رودخانه سند در شرق گسترده بود. در قرون وسطی نیز ایران همچنان دولتی پرنفوذ محسوب می شد اما در اواخر قرن 19 ایران به یک کشور نیمه مستعمره تبدیل گردید. همچنین گفتنی است که قدیمی ترین آثار از تمدن ایران که در خاک ایران کشف شده مربوط به 7 – 10 هزاره قبل از میلاد مسیح می باشند.
در طول هزارن سال تمدن ایرانی ، آثار معماری متعددی در خاک ایران پدیدار شده است که به نوبه خود می تواند به عنوان جذابیت های قابل توجه برای گردشگران خارجی باشد. اما با این حال و با در نظر گرفتن تمام جذابیت های تاریخی ایران تعداد گردشگران خارجی همچنان نسبتا اندک می باشد. بر اساس آمار اداره مهاجرتی جمهوری اسلامی ایران در طی ده ماه اخیر در حدود 2.5 میلیون گردشگر از ایران بازدید کرده اند ند که باز هم در مقایسه با همین فاصله زمانی در سال قبل، شاهد 38.9 درصد رشد بوده است.
جمهوری اسلامی ایران با داشتن دومین اقتصاد در آسیای غربی و دنیای اسلامی بعد از ترکیه و به عنوان پیشرفته ترین کشور در منطقه ، برای تامین اجتماعی شهروندان خود توجه زیادی قائل می باشد. گفتنی است که شغل پزشکی در ایران مورد احترام ویژه ای می باشد و گرچه خدمات پزشکی در ایران به مراتب ارزان تر از قیمت های اوکراین می باشد اما سطح آن از سطح خدمات پزشکی اوکراینی پایین تر نیست. این حقیقت که بسیاری از ایرانیان توان مالی انجام عمل جراحی پلاستیکی (که در ضمن در میان ایرانیان از محبوبیت خاصی برخوردار می باشد) را دارند گواه بر ارزان بودن بعضی از انواع خدمات پزشکی در ایران می باشد.
گفتنی است که میزان حداقل حقوق بازنشستگی در ایران 290 هزار تومان (290 دلار) و میزان حداکثر حقوق بازنشستگی که در اکثر موارد به قاضی ها و محققان بازنشسته تعلق می گیردیک میلیون و دویست هزار تومان (در حدود 1200 دلار) می باشد. به عنوان نمونه در جمهوری اسلامی ایران میزان متوسط حقوق بازنشستگی در سال جاری در حدود 500 دلار است. همان طوری که مشاهده می کنیم فاصله بین میزان حداقل و و حداکثر حقوق بازنشستگی در ایران به مراتب کمتر نسبت به همین شاخص در اوکراین می باشد.
البته باید اذعان داشت که در طول سفر به کشور نفت خیز ایران، هیات ما با نمادهای اختلافات طبقاتی بارز بین ثروتمندان و فقرا برخورد نکرد. به طور کلی می شود گفت که سطح زندگی شهروندان ایرانی در آن شهرهایی که گذرمان به آنجا افتاد مناسب است. تقریبا تمام خانواده های ایرانی دارای حداقل یک خودرو می باشند و با توجه به اینکه قیمت یک لیتر بنزین به پول ما حدود 4 گریو می باشد، در ایران از وسیله های نقلیه شخصی به طور فراگیر استفاده می شود.
قبل از ترک اوکراین برای سفر به ایران و در فرودگاه بوریسپول با توجه تلقین نگرانی های شدید از ناآرامی ها، تمامیت خواهی مذهبی، سطح پایین زندگی و سیستم امنیتی در ایران، خودمان را برای بدترین اتفاقات ممکن در طول این سفر آماده می کردیم، اما خوشبختانه تصورات قبلی ما با واقعیت های این کشور مغایرت های اساسی داشتند. که تنها در ایران دیکتاتوری مذهبی وجود ندارد بلکه بالعکس در طول 32 سال بعد از انقلاب در ایران ، این کشور 30 مورد انتخابات در سطوح مختلف برگزار نموده است.
سطح زندگی یک شهروند متوسط تهرانی مسلما پایین تر از سطح زندگی یک ساکن متوسط پایتخت اوکراین نیست و شاید هم بالاتر باشد. تعداد مامورین پلیس در خیابان های تهران همچنین بیشتر از تعداد آنان در کی یف نیست. در جمهوری اسلامی ایران به سنت های دیرین خود احترام زیادی قائل می باشند و بر رعایت قوانین و از جمله قوانین شرعی نظارت دقیق دارند. زن های ایرانی همیشه سر خود را با روسری می پوشانند و زن و مردی که به همدیگر علاقه به خصوصی دارند می توانند تنها بعد از عقد شرعی با همدیگر باشند و کنار هم در خیابان ها ظاهر شوند.
اما در عین حال و با وجود تمام این نکات هیات ما در طول سفر خود تعصبات مذهبی را مشاهده نکرد. با اطمینان کامل می شود گفت که اعتقادات دینی ایرانیان بسیار قوی است ولی این اعتقادات بیشتر حالت باطنی دارند و در واقع بیشتر شبیه دین مردم اروپایی است. در ایران کسی را به داشتن اعتقادات دینی مجبور نمی کنند اما در عین حال دین و ایمان در دل همه ایرانیان زندگی می کند. در واقع ایران به عنوان یک پل بین خاور نزدیک و غرب می باشد و در اینجا تمدن ها و فرهنگ های متعدد کنار هم قرار می گیرند و همدیگر را غنی می کنند و اینکه علی اکبر صالحی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در طی دیدار خود با روزنامه نگاران اوکراینی بر اهمیت ایران برای خاور نزدیک تاکید ویژه ای کرد، خودگواه بر این واقعیت می باشد. علی اکبر صالحی اظهار داشت: "ایران در واقع کلید طلایی منطقه می باشد".
همچنین باید تصدیق کرد که ساکنان این کشور بسیار مهربان و دارای سطح بالایی از آگاهی می باشند. به طور مثال در بازار اصفهان یک جوان ایرانی نزدیک من شد و به زبان انگلیسی در باره سفر به ایران و تصورات در باره این کشور از من سوال کرد. بعد از پایان صحبت ما او به من یک سوغات ایرانی هدیه کرد و آرزوی موفقیت داشت. در واقع در تمام جاهای ایران ساکنان این کشور از دیدن بازدیدکنندگان خارجی بسیار خوشحال می شدند و همیشه محترمانه کمک می کردند.
ماکسیم نالیوایکو
خبرنگار خبرگزاری اونیان
مجله: خبرنگاران اوکراین
